|
Od wielu lat amatorzy całego świata pasjonują się nawiązywaniem łączności za pomocą miniaturowych stacji przekaźnikowych, zainstalowanych w sztucznych satelitach. Poza setkami satelitów o charakterze naukowo-badawczym, telekomunikacyjnym, meteorologicznym czy wojskowym, krążą obecnie wokół Ziemi satelity amatorskie, zbudowane przez krótkofalowców - dla krótkofalowców. Satelity te, noszące nazwę OSCAR (od ang. Orbiting Satellite Carrying Amateur Radio) lub RS (od ros. Radioljubitielskij Sputnik) umożliwiają nawiązywanie łączności międzykontynentalnych UKF, a także prowadzenie za pomocą własnej amatorskiej stacji wielu doświadczeń i pomiarów o poważnym znaczeniu naukowym. Zawierają one poza stacją przekaźnikową (transponderem) także aparaturę pomiarową i telemetryczną, przekazującą na Ziemię dane o temperaturze zewnętrznej i wewnętrznej, położeniu satelity itp
Pierwszy z serii satelitów amatorskich, OSCAR l, został wprowadzony na orbitę 12 grudnia 1961 roku. Po wyczerpaniu się jego baterii, 2 czerwca 1962 roku wystrzelono podobnego satelitę, o nazwie OSCAR 2. Dwa pierwsze Oscary nie umożliwiały jeszcze prowadzenia łączności. Zawierały one nadajniki pracujące w paśmie 144 MHz i nadające sygnały telegraficzne HI. Odstęp między kolejnymi sygnałami zmieniał się w zależności od temperatury panującej wewnątrz satelity. OSCAR 3, wprowadzony na orbitę 9 marca 1965 roku, zawierał już stację przekaźnikową pracującą w paśmie dwumetrowym. Odbierała ona docierające z Ziemi sygnały o częstotliwości 144,1 MHz i przekazywała z powrotem sygnały o częstotliwości 145,9 MHz.
Kolejny satelita - OSCAR 4, wystrzelony 21 grudnia 1966 roku, odbierał sygnały o częstotliwości 144,1 MHz i nadawał w kierunku Ziemi sygnały o częstotliwości 431,938 MHz. OSCAR 5, zwany również AUSTRALIS-OSCAR na cześć jego konstruktorów - krótkofalowców australijskich, był z kolei wyłącznie satelitą telemetrycznym. Przekazywał on na Ziemię 7 różnych danych na. dwóch częstotliwościach: 144,050 MHz i 29,45 MHz.
Pierwszych pięć Oscarów miało stosunkowo krótki czas życia, od kilku tygodni do kilku miesięcy. Zastosowanie sprawniejszych baterii oraz ładujących je ogniw słonecznych umożliwiło zbudowanie i umieszczenie na orbitach satelitów amatorskich, służących krótkofalowcom przez kilka lat. Pierwszym z nich był OSCAR 6, wystrzelony 15 października 1972 roku. Odbierał on sygnały w paśmie 145,9-146,0 MHz i retransmitował je w paśmie 29,45-29,55 MHz. Oscar 6 umożliwił tysiącom krótkofalowców nawiązanie wielu międzykontynentalnych, ciekawych łączności.
W dniu 15 listopada 1974 roku został wprowadzony na orbitę OSCAR 7, niosący na swym pokładzie dwa transpondery: jeden odbierający sygnały w paśmie 145,85-145,95 MHz (2 m) i nadający je w paśmie 29,4-29,5 MHz (10 m); drugi odbierający sygnały w paśmie 432,125-432,175 MHz (70 cm) i nadający je w paśmie 145,925-145,975 MHz (2 m). Urządzenia Oscara 6 i Oscara 7 mogły był włączane i wyłączane z Ziemi sygnałem wysyłanym przez upoważnione stacje. Na przykład transponder 2 m/10 m Oscara 7 był włączany tylko w dni parzyste, a transponder 70 cm/2 m tylko w dni nieparzyste.
W dniu 5 marca 1978 roku rakieta Delta, wystrzelona z bazy Vandenberg w Kalifornii, wyniosła na orbitę kolejnego satelitę amatorskiego OSCARA 8, a masie około 30 kg. Podobnie jak Oscar 7, miał on na pokładzie dwa transpondery: jeden odbierający sygnały w paśmie 145,85-145,95 MHz i nadający je w paśmie 29,4-29,5 MHz oraz drugi, odbierający sygnały w paśmie 145,9-146,0 MHz i nadający je w paśmie 435,1-435,2 MHz. Każdy z transponderów pracował z mocą l-2 waty. Na pokładzie Oscara 8 zainstalowano aparaturę telemetryczną, przekazującą na częstotliwości 435 MHz informacje o prądzie baterii słonecznych, prądzie akumulatorów niklowo-kadmowych, napięciu zasilania, temperaturze wewnętrznej i mocy wyjściowej transpondera w paśmie 435 MHz.
Czas obiegu Ziemi przez kolejne Oscary wahał się od około 115 minut do około 103 minut dla Oscara 8. Każda z kolejnych orbit satelity jest przesunięta w płaszczyźnie równika o około 30 stopni; umożliwiło to nawiązywanie łączności kolejno krótkofalowcom różnych krajów i kontynentów.
Równoczesne krążenie na orbitach wokółziemskich dwóch czynnych satelitów amatorskich umożliwiło także przeprowadzanie ciekawych łączności poprzez dwa satelity: nadawanie w kierunku Oscara 7 w paśmie 70 cm, retransmitowanie sygnałów przez tego satelitę w paśmie 2 m, odbiór tych sygnałów przez Oscara 6 i przekazywanie ich z powrotem na Ziemię w paśmie 10 m. Te pasjonujące eksperymenty wymagają oczywiście znajomości dokładnych parametrów orbit satelitów (podaje je na bieżąco prasa radioamatorska) i stosowania anten śledzących stosunkowo szybki przelot satelitów.
26 października 1978 roku z bazy satelitarnej Bajkonur wprowadzono na orbitę dwa pierwsze radzieckie przemienniki satelitarne, oznaczone symbolami RSl i RS2. Obiegały one Ziemię w czasie 120 minut przy przesunięciu kolejnych orbit o około 30 stopni. Satelity RS odbierały sygnały w paśmie 145,88-145,92 MHz i przekazywały je na Ziemię w paśmie 29,36-29,4 MHz. Satelity te także przekazywały na Ziemię wiele danych telemetrycznych. Sputniki RS wyposażone były w odbiorniki o wielkiej czułości, umożliwiając pracę za ich pośrednictwem przy użyciu nadajników o mocy nawet poniżej l wata.
Kolejny satelita amatorski z serii Oscarów był przewidziany do wystrzelenia w początku roku 1980 za pomocą francuskiej rakiety Ariane z poligonu Kourou w Gujanie Francuskiej, awaria rakiety opóźniła jednak wprowadzenie go na orbitę. Przed startem nazwany roboczo AMSAT 3-A, będzie prawdopodobnie nosił miano OSCAR 9. Ma on mieć odmienną orbitę od swych poprzedników, ustaloną już po starcie przez pokładowy mikrokomputer i zrealizowaną za pomocą miniaturowego silnika rakietowego na paliwo stałe. AMSAT 3-A ma krążyć po wydłużonej elipsie (apogeum około 35 000 km i perigeum około 1500 km) i obiegać Ziemię w czasie około 660 minut. Umożliwi to znacznie dłuższe seanse łączności niż w przypadku poprzednich Oscarów. Przemiennik satelity będzie odbierał sygnały w paśmie 432 MHz i nadawał je na ziemię w paśmie 144 MHz.
|